‘De MindFit training voelde voor mij als een nieuw begin’

Na 14 jaar oorlog was Najwa (54) weggevlucht uit Syrië, omdat het simpelweg te gevaarlijk was geworden voor haar. Op het laatst was zij nog actief geweest als tolk voor westerse journalisten in Syrië. Europa was bekend terrein voor haar, omdat zij daar voor de oorlog vaak had gewerkt. Vorig jaar maart kwam Najwa samen met haar zus en 2 kinderen in Nederland aan. Haar hoofd zat vol met alle verschrikkingen die zij had meegemaakt in Syrië. Er moest nog veel verwerkt worden. En hoe ga je om met paniekaanvallen als je met Oud en Nieuw van vuurwerk schrikt?

Najwa woont in de noodopvang aan de Europalaan in Utrecht. Via Welkom in Utrecht had zij informatie gekregen over allerlei activiteiten, waaronder de MindFit training. Dit is een cursus, speciaal ontwikkeld voor mensen met een vluchtachtergrond. De focus ligt op de veerkracht van de deelnemers, zodat voorkomen kan worden dat de problemen die zij met zich meedragen, groter worden.
Najwa: ‘Na een intakegesprek bij Vluchtelingenwerk Plan Einstein, ben ik aan deze cursus begonnen. Miriam, onze trainer, zorgde voor een veilige ruimte waarin iedereen zichzelf kon zijn en zich kon uiten. Voor mij was MindFit een soort transformatie, een nieuw begin. Ik heb er veel nieuwe mensen ontmoet. Allemaal mensen zoals ik, die herkenbare gevoelens met elkaar deelden. Er was ook altijd een tolk bij onze sessies, zodat iedereen alles goed kon volgen. En elke bijeenkomst maakte dat we ons weer iets beter gingen voelen. Deze training is echt heel goed. Er zou veel meer bekendheid aan gegeven moeten worden. Het mooiste van iedere sessie vond ik toch wel de laatste 15 minuten als we samen naar rustige muziek luisterden en goed ademhaalden. Dat heeft mij erg geholpen.’

Omgaan met stress
Najwa heeft in de training veel praktische vaardigheden geleerd om beter met stress om te kunnen gaan. Tegelijkertijd hielp de training haar goed te focussen wat haar productiviteit, zowel in haar werk als daarbuiten, ten goede kwam. Najwa: ‘In deze training besefte ik ook dat ik niet alleen stond met mijn mentale problemen en worstelingen. Ik realiseerde me goed dat veel anderen vergelijkbare mentale uitdagingen hebben. Nu ik open over mijn angsten en uitdagingen durf te praten, moedig ik anderen van harte aan ook een MindFit cursus te volgen.’

De regie terugvinden
MindFit kan geen trauma’s wegtoveren, maar het helpt de deelnemers zichzelf beter te leren kennen. Ze leren inzien wat zij nodig hebben om zich beter te voelen, zodat ze bepaalde gewoontes kunnen veranderen. Najwa: ‘Zo is ‘s ochtends wandelen in een park, fietsen of naar muziek luisteren beter voor mij dan de dag beginnen met koffiedrinken in de noodopvang en met iedereen praten.’
MindFit trainer Miriam: ‘Deze training richt zich op de mentale gezondheid en veerkracht van vluchtelingen. Zeker asielzoekers die nog in de opvang wonen, hebben dit misschien wel het hardst nodig. Zij kampen door alles wat ze hebben meegemaakt vaak met allerlei stressklachten. Tijdens de trainingen, zien we dat deelnemers zich vrij snel bewust worden van hun klachten. Het taboe om over mentale problemen te praten, wordt daardoor makkelijker opzijgeschoven waardoor ze erover durven praten. Ik zie hoe opgelucht ze na afloop van de sessie zijn. Dat ze bijna zin krijgen om aan de slag te gaan met goede activiteiten. We kunnen de problemen niet oplossen in de training, maar laten de deelnemers zien dat ze wel zelf de regie kunnen nemen. Dat ze iets kunnen doen om bijvoorbeeld minder stress te ervaren.’

Trauma, rouw en depressie
De MindFit training op het azc bestaat uit vier bijeenkomsten. Deze gaan over gezondheid in bredere zin. Vooral over de mentale gezondheid en hoe lichaam en geest elkaar kunnen beïnvloeden. Er wordt stilgestaan bij stress, bij hoe je klachten herkent en hoe je die kunt verminderen. Miriam: ‘Omdat asielzoekers vaak lange tijd in een stressvolle situatie hebben verkeerd, herkennen zij het verschil met je goed voelen bijna niet meer. Ook is het voor hen moeilijk om te kunnen ontspannen. Daarom besteden we veel aandacht aan ontspanningsoefeningen en een goede ademhaling.’ 
De training staat ook stil bij trauma, rouw en depressie. Dat zijn zware sessies, waar extra pauzes ingelast worden met ontspanningsoefeningen. Miriam: ‘Maar je ziet ook dat mensen doordat ze emoties en ervaringen met elkaar delen, juist een enorme opluchting ervaren. Deze MindFit training biedt vluchtelingen dan ook de tijd en ruimte om eindelijk hun emmer leeg te maken en even niet met allerlei praktische zaken bezig te zijn.’

Nieuwe hoop, nieuwe kracht
Tenslotte gaat MindFit over de toekomst. Samen wordt er gekeken naar de positieve invloed die (vrijwilligers-)werk kan hebben op de mentale gezondheid. Wat zijn iemands talenten en wensen? Waar zitten de twijfels? Miriam: ‘Vaak brengen we de deelnemers ook in contact met andere organisaties die partner zijn van Plan Einstein en gericht op bijvoorbeeld het vinden van werk. Miriam: ‘Ik zou willen dat de MindFit training een belangrijk onderdeel wordt van de tijd die vluchtelingen doorbrengen in een azc. De asielprocedure die ze doormaken maakt dat mensen zich in een kwetsbare fase bevinden. Bovendien worstelen velen nog met wat zij hebben meegemaakt in hun land van herkomst en tijdens hun vlucht. De MindFit training helpt deze mensen om hun ervaringen en gevoelens een plek te kunnen geven. En de erkenning die zij daar vinden voor wat ze hebben meegemaakt, verzacht. Of zoals iemand zo mooi tegen mij zei: ‘MindFit was het moment waarop ik nieuwe hoop en nieuwe kracht kreeg.’